1. Take-aways uit het Online lab over voedselstrategie van 20/01/2026
Raadpleeg de belangrijkste inzichten uit het Online lab of (her)bekijk de opname.
2. Starten met je voedselstrategie
- Stel een coördinator aan als aanspreekpunt voor de betrokken administraties, stads- of gemeentediensten. Deze coördinator verbindt de diverse beleidsdomeinen met elkaar in functie van kennisuitwisseling en netwerking. De coördinator vormt bovendien de link tussen de lokale en bovenlokale voedselstrategieën.
- Start met een stakeholderanalyse. Bekijk welke initiatieven al bestaan en wie aanspreekpunten zijn. Kijk naar actoren over de hele voedselketen heen.
- Faciliteer een participatief proces waarbij je samen met stakeholders doelstellingen en ambities formuleert en dit doorvertaalt naar concrete acties.
Tip: Herbekijk het online lab rond stakeholdermanagement en lees de takeways
- Versterk bottom-up initiatieven. Maak inspirerende pilootprojecten zichtbaar door erover te communiceren. Een voedselstrategie biedt een helder kader. Maak duidelijk hoe pilootprojecten bijdragen aan de doelstellingen en indicatoren van de bredere voedselstrategie.
- Maak middelen vrij om pilootprojecten te ondersteunen. Faciliteer de opbouw van een draagvlak en de formulering van een voedselstrategie. Identificeer interne financieringsopportuniteiten bij belanghebbende administraties, stads- of gemeentediensten zoals klimaat, welzijn, landbouw, onderwijs,… Identificeer externe financieringsopportuniteiten op Vlaams en Europees niveau. Maak voor dit alles voldoende personeel vrij.
- Zorg voor continuïteit in het beleid. Pleit voor een minister voor voeding. Stel een deputé en schepen aan voor voeding. Stimuleer de oprichting van een voedselraad of neem zelf initiatief. Maak duidelijke afspraken over de rol en verantwoordelijkheid van de voedselraad.
3. Waar vind je financiering en ondersteuning
Voedselbeleid kan ondersteuning vinden in Europese projectoproepen bv Horizon Europe of FutureFoods. FutureFoodS, een partnership binnen Horizon Europe, lanceerde in november 2025 zijn tweede oproep voor transnationale onderzoeksprojecten. Deze oproep biedt financiering voor innovatieve projecten rond duurzame voedselsystemen, circulaire voedselverwerking en de bevordering van gezonde voedingspatronen. Een project indienen kan tot eind januari 2026. Bekijk de aankondiging.
Ondersteuning op maat voor de opmaak van een lokale voedselstrategie kan je ook krijgen bij Let us, Levuur en Rikolto.
Bij C-Smart vind je een raamovereenkomst voor burgerparticipatie van de Vlaamse overheid terug. Via deze raamovereenkomst kunnen afnemers participatieprojecten laten inrichten en ondersteunen, gericht op het structureel betrekken van burgers en ev. andere belanghebbenden bij (lokale) beleidsvraagstukken.
4. Inspirerende praktijkcases
5. Relevante bronnen van partnerorganisaties:
Kookboek voor circulair voedselbeleid - Download (VVSG)
Begeleiding en inspiratie rond voedselstrategie (Let Us)
Lokale besturen kiezen voor een lokaal voedselbeleid - Download (VVSG)
Inzichten uit de regionale voedseldag in Limburg
- Valideer vroeg met de eindgebruiker: bij de ontwikkeling van nieuwe lokale producten of ketens is het essentieel om de uiteindelijke afnemer (een school, een cateraar, een restaurant) van bij het begin te betrekken. Niet als klant achteraf, maar als sparringpartner in het ontwikkelproces. Dat zorgt voor een beter afgestemd product op vlak van portiegrootte, prijs, smaak en positionering — en vergroot de kans dat het product ook effectief en structureel afgenomen wordt.
- Intermediaire organisaties als scharnierschakel: in succesvolle lokale voedselketens spelen intermediaire organisaties — zoals provinciale innovatiehubs (bv. Ciago in Limburg), regionale landschappen of sectororganisaties — een cruciale rol. Ze verbinden landbouwers, afnemers en beleidsmakers, bieden expertise en verlagen drempels. Breng als lokaal bestuur in kaart welke intermediaire organisaties actief zijn in jouw regio en betrek hen van bij de start van je voedselstrategie.
- Creëer afzetzekerheid voor producenten: zonder een stabiele en voorspelbare markt blijft het risico voor lokale producenten te hoog om te investeren in lokale ketens. Als lokaal bestuur kan je afzetzekerheid creëren door:
- (a) de eigen aankopen als launching customer in te zetten,
- (b) langetermijnovereenkomsten af te sluiten met producenten, en
- (c) partnerschappen te faciliteren tussen producenten en afnemers (scholen, zorginstellingen, horeca) vóór de productie opstart.
.
I
