25/3/2026

Duurzaam aankopen take-aways & opname online lab (19 maart)

(Her)bekijk het lab en raadpleef de belangrijkste inzichten rond duurzaam aankopen

Opname van het Online lab over duurzaam aankopen van 19/3/2026

Herbekijk het volledige webinar of spoel meteen door naar de relevante topics via de agenda hieronder. 

Agenda van het online lab:

  • Rob Renaerts geeft toelichting over hoe je de milieu-impact van je cateringdiensten kan verminderen en welke aandachtspunten er zijn bij je overheidsopdracht.
  • Praktijkervaringen van lokale besturen: Hoe pakken zij dit aan? Tamara Bruning en Daisy Schellinck (beide Stad Gent) zijn in Vlaanderen pioniers op het vlak van duurzame voedselaankopen.
  • Tom Berghmans van Foodatelier César vertelt vanuit het perspectief van een cateraar.
Bekijk de bijhorende slides van het Online Lab...

De belangrijkste take-aways

Lokale besturen spelen een sleutelrol in de voedseltransistie. Niet alleen als beleidsmakers, maar ook als grote aankopers van voeding. Tijdens het online lab Duurzaam Aankopen deelden experten, lokale besturen en cateraars hun ervaringen, valkuilen en succesfactoren. De rode draad: duurzaam aankopen is haalbaar, mits duidelijke keuzes, realistische criteria en goede opvolging. 

Overheidsopdrachten als hefboom voor duurzame voeding

Rob Renearts (Helpdesk Milieuvriendelijke Overheidsopdrachten) toonde hoe overheidsopdrachten een directe impact hebben op milieu, gezondheid en voedselverspilling. Zijn belangrijkste boodschap: maak strategische ambities concreet en controleerbaar. 

Wat werkt wel? 

  • Plantaardige en vegetarische maaltijden opnemen in het aanbod
  • Kleinere vleesporties en minder rood vlees
  • Seizoensgroenten en -fruit met realistische maandpercentages
  • 10-30% biologische ingrediënten (of specifieke producten verplicht bio)
  • Duurzame vis (MSC/ASC)
  • Fairtradeproducten zoals koffie, thee, suiker, bananen, rijst
  • Informatiecampagnes en educatie

Wat werkt niet? 

  • CO₂-berekeningen als gunningscriterium (te onnauwkeurig)
  • Smaaktesten met proefmaaltijden
  • Vage criteria zoals "maatregelen die duurzaamheid bevorderen"
  • "Groter vegetarisch aanbod" als gunningscriterium (dat bepaalt de opdrachtgever, niet de cateraar)

Stad Gent: 10 jaar bouwen aan duurzame catering

Tamara Bruning en Daisy Schellinck (Stad Gent) deelden hun indrukwekkende traject. Gent werkt al meer dan tien jaar aan een toekomstgericht aankoopbeleid en toont dat stap voor stap de enige realistische weg is. 

Hun succesfactoren

  • Marktverkenning bij elke opdracht
  • Analyse van historische afnames
  • Nauwe samenwerking met interne klanten (scholen, woonzorgcentran sociale restaurants)
  • Nudging: klanten warm maken voor bio, korte keten en plantaardig
  • Continue opvolging tijdens uitvoering
  • Slimme mix van producten om budget neutraal te blijven

Concrete resultaten

  • Schoolmaaltijden: 25% bio
  • Woonzorgcentra: 15% bio
  • Steeds meer fairtradeproducten
  • Aparte korte-ketencontracten
  • Lid van het Cool Food Pledge: 38-42% CO₂-reductie t.o.v. 2018
  • Eiwitshift: gemiddeld 60% plantaardig - 40% dierlijk, soms zelf 70/30

De blik van de cateraar: Foodatelier César

Tom van Foodatelier César gaf een eerlijk en inspirerend inkijkje in de realiteit van een duurzame cateraar. 

Hun aanpak
  • 100% plantaardig en elektrisch geleverd
  • 100% biologische en korte-ketensoepen
  • Actieve samenwerking met lokale boeren (peulen, quinoa, groenten)
  • Kleine keukens voor versheid en sociale tewerkstelling
  • Sterke focus op educatie: kinderen leren over seizoenen, korte keten en smaken
Wat hij aanbesteders meegeeft
  • Communicatie is cruciaal: met schole, ouders, kinderen
  • Denk na over schaal; te groten loten sluiten daarmee spelers uit
  • Vraag om een transitieplan, niet alleen deliverables
  • Ga proeven op school, niet in een showkeuken
  • Leg rapportering deels bij de cateraar: aankoopbonnen zijn perfect controleerbaar
  • Zorg dat prijs niet > 50% van de gunningscriteria is als je echt duurzaam wil gaan

Overkoepelende takeaways van het hele lab

1. Duidelijkheid is alles
  • Formuleer wat je wil: porties, frequenties; bio, seizoensproducten, plantaardig, ...
  • Vage criteria: slechte offertes = slechte uitvoering
2. Context bepaalt wat haalbaar is
  • Ter plaatse koken vs. geleverde maaltijden
  • School vs. woonzorgcentra
  • Grote vs. kleine loten
3. Controle is even belangrijk als gunning
  • Geen opvolging = geen duurzaamheid
  • Werk met steekproeven, rapportering en realistische boetes
4. Duurzaamheid hoeft niet duurder te zijn
  • Kleine vleesporties + meer plantaardig = ruimte voor bio en korte keten
5. Denk in transistie, niet in perfectie

Begin met quick wins en bouw op:

  • Vegetarische opties
  • Seizoensgroenten
  • Fairtrade
  • 10-20% bio
6. Betrek eindgebruikers
  • Kinderen, ouders, bewoners, personeel: zij bepalen het succes
7. De markt beweegt mee als jij beweegt
  • Ambitie + realisme + begeleiding = vooruitgang

Laatste artikels