Themawijzer: Publieke gronden



Wist je dat in Vlaanderen zo'n 53.000 hectare landbouwgrond in handen is van lokale besturen? Er liggen heel wat kansen om publieke grond een toekomstgerichte invulling te geven. 

Deze themawijzer geeft je een overzicht van informatiebronnen, inspiratie, praktische stappen en praktijkcases om in jouw gemeente rond voedselomgevingen aan de slag te gaan.

1. Take-aways uit het Online lab over publieke gronden van 10/02/2026

Raadpleeg de belangrijkste inzichten uit het Online lab of (her)bekijk de opname.

2. Hoe ga je aan de slag? Een helder stappenplan

Wie met publiek aan de slag wil, wordt snel geconfronteerd met uiteenlopende vragen. Elke locatie of project kent immers een eigen context en specifieke doelstellingen. Toch keren een aantal aandachtspunten in veel trajecten terug. Onderstaande figuur geeft weer hoe een goed beheer van publieke landbouwgrond kan worden ontwikkeld. Op de kennisdatabank van het Lerend Landbouwgrond zal per onderwerp bijkomende informatie beschikbaar zijn. 

De basis van een sterk beheer ligt enerzijds in een goed overzicht van de beschikbare publieke landbouwgronden. Zo’n inventaris biedt niet alleen inzicht in ligging en gebruik, maar maakt ook mogelijke opportuniteiten zichtbaar. Anderzijds is het belangrijk om een duidelijke ambitie te formuleren. Daarbij kan je als lokaal bestuur in dialoog gaan met landbouwers en andere betrokkenen in de gemeente. Zodoende kan je als lokaal bestuur opportuniteit en ambitie duurzaam verbinden. 

Bij de toewijzing van gronden of de uitwerking van concrete projecten spelen ook diverse afwegingen. Zowel bij het opmaken van een oproep, de beoordeling en selectie van voorstellen, het afsluiten van overeenkomsten als sterke kandidaturen tegen elkaar af? En welk type overeenkomst past het best bij de vooropgestelde doelstellingen en bij de landbouwer die het project zal realiseren?

3. Waar vind je financiering en ondersteuning

Vlaamse Overheid

De Landgenoten

Momenteel afgelopen maar nieuwe oproep wordt verwacht vanuit de VLM ter ondersteuning van volkstuinen:

https://www.vlm.be/nl/nieuws/Pages/Oproep-volkstuinen-2025.aspx

Lerend Netwerk Publieke Grond

Het Lerend Netwerk Publieke Grond, een initiatief van ILVO, VLM, het Agentschap Landbouw en Zeevisserij en het Departement Omgeving, lanceerde recent een nieuwe website met kennisdatabank. Je vindt er heldere antwoorden op veelgestelde vragen en juridische knelpunten over publieke grond. Een zeer waardevolle basis voor publieke besturen.

Besturen die praktisch aan de slag willen of meer informatie nodig hebben, kunnen bij De Landgenoten terecht voor advies of begeleiding op maat.

Naar de nieuwe website van het Lerend Netwerk.

4. Inspirerende praktijkcases

5. Relevante bronnen van partnerorganisaties:

bijdragen rond dit thema

Deze artikelen verschenen eerder op deze website over het thema